بلد شريف برخاسته‌اند خواهيم نگاشت « 1 » . سيد ناصر الدين محمد بن حسين بن منتهى حسنى ، در فهرست شيخ منتجب الدين است كه وى صالح و واعظ و عالم و قاضى قم بوده است . محمد بن حمزهء قمى ، وحيد بهبهانى در تعليقه گفته است : ظاهر اين است كه او محمد بن حمزة بن يسع برادر احمد است كه از ثقات جليل القدر و هر دو از اصحاب حضرت هادى عليه السّلام بوده‌اند ، و اين محمد صاحب كتاب است . محمد بن احمد بن يحيى از وى روايت مىكند و روايت او را استثناء نكرده ، و اين دليل بر عدالت او . و نيز گفته است ظاهرا ابو طاهر قمى كه در باب « كنى » او را از ثقات و از اصحاب حضرت هادى عليه السّلام شمرده‌اند ، همين محمد بن حمزه است . صاحب « منتهى المقال » هم مىگويد شكى در اتحاد اين دو نام نيست . محمد بن خالد بن عبد الرحمن برقى ، نجاشى و علامه گفته‌اند : كنيهء وى ابو عبد اللّه و از موالى ابو موسى اشعرى است ، نجاشى مىگويد اصل او از « برقه رود » از مضافات قم است ، و از جمله ادبا بوده و به اخبار علوم عرب معرفت نيكو داشته ؛ و در حديث ضعيف بوده است ، ليكن شيخ رحمه اللّه او را توثيق كرده و علامه نيز با او موافق است ، و جماعتى گفته‌اند كه مراد نجاشى نيز از تضعيف وى ، ضعف او فى نفسه نيست ، بلكه روايت كردن او از ضعفا و اعتماد او بر مراسيل منشاء اين سخن شده است . وحيد بهبهانى قدس سره الشريف در تعليقه مىگويد : مشايخ بسيار از او روايت كرده‌اند ، از جمله آنها شيخ صدوق است كه موقع بردن نام وى از « رضى اللّه عنه » غفلت نكرده ، و قميين كه حال ايشان عموما پيداست خصوصا احمد بن محمد بن عيسى كه شيوه و طريقهء او با آن كه از ضعفا روايت مىكرد و بر مراسيل اعتماد داشته هويداست ، از او روايت كرده‌اند ، و اينها همه مؤيد وثاقت او است ، و در مشتركات او را به عنوان محمد بن خالد برقى از ثقات شمرده است . محمد بن خالد اشعرى ، قريب الامر است ، « 2 » چنان‌كه در كلام نجاشى و علامه است ، و نجاشى او را صاحب كتاب دانسته است . محمد بن ريّان بن صلت اشعرى قمى ، از اصحاب حضرت امام على النقى عليه السّلام و از ثقات

--> ( 1 ) - مؤلف اين فصل را باز نكرده و متأسفانه ما نيز توفيق پيدا نكرديم . ( د ) ( 2 ) - [ يعنى زمان عصر ائمه نزديك بوده است . ]